سوره ، جمع نموده ، و مجموعه‌اى را تشكيل داده است ، به طورى كه داراى كميّت و كيفيّت خاصّى شده است ، چه از نظر مراد آيات و چه از نظر لحن آيات و چه از نظر سنخيت آيات . بنابراين ، لازم است در بين آيات يك سوره ، وحدت جامعى كه تمام آيات را فرا گيرد وجود داشته باشد . طبيعتا و قهرا يك سوره از نظر كلى داراى مقاصد خاصّ و مقدمات ويژه ، و خاتمهء مناسبى خواهد بود . اين وحدت و انسجام ، در تمام سوره‌ها موجود است ؛ اعم از اينكه كوچك باشند يا طولانى . و اگر هر سوره فىحدذاته ، داراى هدف و غرض عقلايى نباشد ، كه براى آن هدف و تأمين آن ، نازل شده باشد ، پس بنا بر چه اساس و معيارى ، مجموعه‌اى از آيات داخل يك سوره و مجموعه‌اى ديگر ، سورهء ديگر را تشكيل داده‌اند ؟ با توجه به اينكه اين ، سخن حكيم مطلق است كه توسّط امين وحى كه حكيم است ، بر پيامبر عظيم الشأن اسلام - صلّى اللّه عليه و آله - كه حكيم است ، نازل گشته و هدفش تعليم حكمت براى اميّين و همهء عالم است . بنابراين ، هر سوره داراى مقاصد و اهداف معيّن و مشخصى است ، كه آن را در طول آياتش دنبال نموده و درجه به درجه و قدم بقدم ، براى تحقق آن پيش مىرود . و همين‌كه هدفش تأمين شد ، سوره هم با همان ، تكميل گشته و در طىّ آيات معدودى ، خاتمه مىيابد ؛ چه آيات آن زياد باشد و چه كم . 3 - گاهى تناسب و ترابط ، بين سياق هر آيه و كلمه آخر آن و به اصطلاح بين سياق و فواصل آيات مىباشد ؛ زيرا تناسب بين سياق آيات و كلمه آخر آن ، امرى ذاتى است بلكه همان ارتباط و تناسب لفظى و معنوى است كه شأن آيات و مقام بلاغت و فصاحت آنها را بالا برده و تكميل مىنمايد . و كلّا رونق و زيبايى و حسن يك آيه ، در همين تناسب و ترابط لازم ، نهفته است . 4 - برخى از دانشمندان اسلامى يك نوع مناسبت و تناسب چهارمى را نيز